wtorek, 29 sierpnia 2017

KOLEBKA CYWILIZACJI


w marzeniach odjeżdżam daleko,
gdzie słońca blask lśni cały rok.
spaceruję wśród cyprysów
i zielonych gajów oliwnych.
gdzie tawerny gwar,
dźwięk buzuki i zorby szał.
tam serce me ciągnie,
chce wyjechać tam,
gdzie Zeus miał swój tron,
akropol blaskiem lśni,
błękit nieba i morza toń.
by usłyszeć syren śpiew,
jak Odys wrócić tam.

                                 autor mi nieznajomy - "Grecja"  




   Kolebka cywilizacji. Może trochę przesadziłem z tym tytułem, bo cywilizacja rozwijała się wcześniej i bardziej na wschodzie. Ja miałem na  myśli cywilizację zachodnią, europejską, a ta można tak powiedzieć, ma swoją kolebkę w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na wyspach mórz Egejskiego i Jońskiego, wybrzeżu Azji Mniejszej. To starożytna Grecja jest miejscem, gdzie kształtowały się europejskie: kultura, sztuka, filozofia. Z historii powszechnej przypominają mi się kultura minojska, kultura mykeńska, Sparta Ateny, potem Macedonia i Aleksander Wielki i wielki świat hellenistyczny.
   Nie będę się wymądrzał, bo w mojej pamięci ze szkoły niewiele już zostało. Po prostu w ostatnich dniach i tygodniach odwiedziłem Grecję i chcę kilka moich zdjęć Wam przedstawić. Tak najprościej Grecja to Ateny, a Ateny to Akropol. Na tym właśnie wzgórzu zatrzymam się i zrobię foto.  



wzgórze akropolu już widzimy,
te starożytne postacie to na pewno nie Grecy :





podobno akropol ateński 
tak kiedyś miał wyglądać : 

                                                                                                                         / zdjęcie z internetu /



wchodzimy przez propyleje
 - monumentalną bramę 
prowadzącą na wzgórze świątynne :




   Centralnym budynkiem ateńskiego akropolu był i jest Partenon, świątynia poświęcona Atenie Dziewicy. Dzisiaj widzimy, że nie oparł się on zniszczeniom i grabieży. Ciągle remontowany, rekonstruowany, odbudowywany, otoczony jest rusztowaniem i dźwigami. 
   Partenon to najdoskonalszy przykład porządku doryckiego, niemniej w jego architekturze można doszukać się elementów jońskich, panatenajskich.
   Świątynia która ma już 2500 lat stoi na skalnym blacie o wymiarach 70 x 31 m, otacza ją kolumnada 46 kolumn. Kiedyś w jej wnętrzu stał wysoki na 11 m, wykonany przez Fidiasza, posąg Ateny.



nasz partenon dzisiaj :







mimo tysięcy zwiedzających
można znaleźć swoją oazę : 




   Kolejnym obiektem Ateńskiego Akropolu, który jest zauważalny przez wszystkich to Erechtejon -świątynia poświęcona Posejdonowi i Atenie. Najpiękniejszy i zwracający uwagę wszystkich szczegół tej świątyni to portyk z kariatydami, czyli podporami w formie postaci kobiecej.



Erechtejon i kariatydy :






te kobiety to też podpory,
ale nie kariatydy :




ja szukam innej podpory,
jak przystało na Zygmunta, 
szukam kolumny : 



                                                                                                               / zdjęcie Kazimiery Dec /


   Przez Akropol przeszła historia już dwudziestu kilku, albo i więcej wieków. Trudno się spodziewać okazałych dobrze zachowanych budowli. Podziwiamy to co się zachowało i to jest piękne. Patrząc na rozrzucone po całym wzgórzu kamienne fragmenty elementów architektonicznych możemy tylko pochylić głowę przed ówczesnymi budowniczymi, którzy nie mając dzisiejszego sprzętu budowlanego tworzyli tak potężne i piękne budowle.


pamięć zamknięta w kamieniu : 







   Wchodząc na Akropol widzimy u jego stóp stosunkowo dobrze zachowany zbudowany w II w. pne. Odeon Heroda Attyka. Odeon to budowla teatru, ale dla polepszenia akustyki przykryta dachem. Mieścił on 5-6 tysięcy widzów. Dzisiaj nasz odeon nie ma już cedrowego dachu, ale po rekonstrukcji prezentuje się całkiem, całkiem. Odbywają się tu coroczne spektakle i koncerty w ramach Festiwalu Ateńskiego.


Odeon Heroda Attyka :



   U podnórza Akropolu, obok ruin świątyni Dionizosa znajdują się również ruiny teatru poświęconego temu bóstwu. Teatr ten zbudowany w VI w. pne. stał się wzorem architektonicznym dla wszystkich późniejszych teatrów greckich.


Teatr Dionizaosa :
 



     Wzgórze Akropolu to doskonały punkt widokowy. Można z różnych miejsc zobaczyć rozciągające się u jego stóp Ateny, stolicę Grecji. Miasto w którym jak rodzynki w cieście znajdują się różne budowle pamiętające historię nie tylko Aten, nie tylko Grecji, ale historię Europy. A oto kilka z nich :


resztki Świątyni Zeusa Olimpijskiego :



Stoa Attalosa na ateńskiej Agorze :



Świątynia Hefajstosa :




Stadion Panateński :





   Starożytni Grecy zostawili nam wiele myśli, powiedzeń, aforyzmów. Przypominają się nam nazwiska filozofów, poetów, myślicieli : Ajschylos, Demokryt, Ezop, Safona. A oto kilka ich myśli :


" dyscyplina jest matką dobrobytu "


" nikt nie jest tak stary,
aby nie mógł się jeszcze czegoś nowego nauczyć " 


" czym skorupka za młodu nasiąknie,
tym na starość trąci " 


" gdzie dwóch się bije, 
tam trzeci korzysta "


" złoto potrafi zbałamucić nawet uczciwego człowieka "


" kto nikogo nie kocha,
ten przez nikogo nie jest kochany "  








czwartek, 20 lipca 2017

REZYDENCJA  03


Stary zamek na wzgórzu marzeń
z fosą wypełnioną po brzegi
fantazją nieograniczoną i mgłą
oddającą wyłączność marzycielom.

Przez zamkniętą oczu bramę
idę tam w każdą noc, gdzie
wyimaginowane promienie księżyca
odliczają godziny w krysztale czasu
...
A noc porywa mnie w taniec chwili
trzymając mocno unosi
pod sklepieniem romantyczności.
Stary zamek ...

Tam wracam tak chętnie,
tam zostawiam cząstkę samego siebie.
Stary zamek ... Wiesz gdzie jest ?
Może w dalekim niebie.

                                  / otucha - " Stary zamek " / 




   Chcę dzisiaj pisać i przede wszystkim przedstawić Wam kilka kolejnych zdjęć z Krasiczyna.
   Czy ta "perła renesansu" to stary zamek ?
   I tak i nie. Zamek, zamczysko, te nazwy kojarzymy najczęściej z naprawdę dawnymi obronnymi zamkami, które bardzo często pozostały do dzisiejszych czasów tylko w ruinie. Krasiczyński zamek, też jako surowy, obronny powstał pod koniec XVI wieku, a jego budowniczym był kasztelan przemyski Stanisław Krasicki.
Jak wtedy wyglądał ? W części historycznej ekspozycji krasiczyńskiej jest rysunek, który przedstawiam.

Krasiczyn w końcu XVI wieku : 



   Syn Stanisława, Marcin Krasicki przekształcił wzniesiony przez ojca zamek we wspaniałą rezydencję, która mimo licznych wojen, pożarów, grabieży zachowała prawie niezmienioną sylwetkę jaką nadano jej na początku XVII wieku.

dzisiejszy widok krasiczyńskiego zamku :



   Zamek wybudowany jest w formie czworoboku, w narożach którego stoją cylindryczne baszty: Boska, Papieska, Królewska, Szlachecka zwana także Rycerską. Dwa skrzydła zamku są mieszkalne, a dwa - południowe i zachodnie to ściany kurtynowe, zakończone piękną attyką, którą wspomniałem w poprzednim poście.

baszta Boska :



baszta Papieska :



baszta Królewska :



baszta szlachecka :



   Pośrodku skrzydła zachodniego znajduje się kwadratowa wieża z bramą. To tędy przez zwodzony most, a dzisiaj przez kamienny prowadziła droga i główne wejście do zamku.


możemy wjechać,
 lub kogo nie stać na powóz 
 to wejść do zamku :   





   Będąc na zamkowym dziedzińcu możemy podziwiać setki metrów kwadratowych sgraffito, piękną zewnętrzną klatkę schodową, a w ścianie kurtynowej okna, które robią wrażenie, że jest to też cześć mieszkalna. Dzisiaj wewnętrzny dziedziniec "zdobi" wielki namiot służący organizowanym tu imprezom typu przyjęcie weselne.

podziwiamy dziedziniec zamku : 






   Bardzo cennym elementem architektonicznym zamku jest mieszcząca się w Baszcie Boskiej kaplica pw. Wniebowzięcia NMP, oraz prowadzący do niej portal i piękne, ażurowe drzwi.

wnętrze kaplicy :


   
   W kolejnych latach, a własiwie dziesięcioleciach krasiczyński zamek zmieniał właścicieli, aż w latach 30 XIX wieku Krasiczyn został zakupiony przez Leona Sapiehę. W rękach Sapiehów zamek dotrwał do 1939 roku.
 
nekropolia Sapiehów
w podziemiach Baszty Boskiej :


  

   W tym pięknym krasiczyńskim zamku przyszedł na świat 14 maja 1867, jeden z najbardziej znanych przedstawicieli rodu Sapiehów, książę Adam Stefan Stanisław Bonifacy Józef Sapieha, późniejszy kardynał


sala im. kardynała Adama Sapiehy :



kopia księgi chrztu 
Adama Stefana Stanisława Bonifacego Józefa Sapiehy :



   Z okazji narodzin potomstwa Sapiehowie sadzili w zamkowym parku drzewa rodowe. Dla synów dęby, dla córek lipy

rodowe dęby :



   Moją zdjęciową sesję w Krasiczynie zdominowały "stawy lustrzane". Teoretycznie to słyszałem coś o takich stawach, ale nigdy nie zastanawiałem się skąd i po co ta nazwa. Teraz jestem już mądrzejszy.


stawy lustrzane i ich efekt :

















   A teraz jeszcze coś o pałacach i inne mądrości :


lepsza swoja strzecha
niż cudze pałace.
                                    / Kolberg /


miej ty sobie pałace, ja mój domek ciasny,
prawda, nie jest wspaniały,
ciasny, ale własny
                                                / Ignacy Krasicki /


wszystkie rodzaje sztuki są dobre,
oprócz nudnej
                                       / Voltaire /


radość i miłość 
są skrzydłami wielkich poczynań
                                      / Goethe /  


jeśli nie potrafisz robić wielkich rzeczy,
rób małe rzeczy w wielki sposób
                                              / Napoleon Hill / 












wtorek, 11 lipca 2017

REZYDENCJA  02


Niczym perła biała
lub jaśniejsza jesteś
blaskiem swym obdarzasz
wszystko co wokoło
światło twoich oczu
twój dowcip i miłość
to siła twoja wielka
z mądrością pospołu.

Wszystko czego dotkniesz
dobrym wnet się staje
każdy kamyk mały
górą jest wysoką
zamysły w czyny pewne
zamieniasz wytrwale
do zwycięstwa dążysz
miłości opoko.

                           / Mały Książę - "Perła" /



   Wybrałem wiersz o motywie perły, a chcę pisać o rezydencji, no może o pewnych tylko jej fragmentach.          Pamiętam jeszcze z czasów studenckich plakat na naszej uczelni - Politechnika Krakowska, zapraszający na wydział architektury, na odczyt pod tytułem "Perła Renesansu". Odczyt był o krasiczyńskim zamku i zainteresowałem się nim tylko dlatego, i plakatem i odczytem, że bardzo ładnie ktoś narysował na tym plakacie fragment krasiczyńskiej attyki.


to mnie zaintrygowało :







   Renesansowo-manierystyczne, ażurowe attyki zdobią ściany kurtynowe krasiczyńskiego zamku. Drugi motyw attyki, może trochę skromniejszy, ale też godny zainteresowania.


też piękne :






   Attykami zwieńczone są też dwie z czterech baszt.


baszta szlachecka :




baszta papieska :





   Attyki to jeden z ciekawych elementów krasiczyńskiego zamku. Drugim, chyba jeszcze ciekawszym to dekoracja sgraffitowa - rzeźbienie w tynku. Ściany zewnętrzne jak i wewnętrzne zamku, oraz ściany czterech baszt pokryte są sgraffita. Dekoracje te zajmują około 7000 m2, co sprawia, że krasiczyński zamek lideruje w Europie pod względem wielkości tych dekoracji.


na baszcie Boskiej przedstawieni są święci 
i sceny biblijne :





pozostałe dekoracje dziedzińca zamkowego

to poczet królów, pęki kwiatów i owoców, 
medaliony z popiersiami cesarzy









sgraffita ścian zewnętrznych zamku

to fryz przedstawiający sceny myśliwskie,
oraz boniowanie :






   Krasiczyński zamek nazywany, jak wspomniałem, Perłą Renesansu ma też drugą perłową nazwę - Perła Doliny Sanu. Trzeba przyznać, że mimo wielu zniszczeń i wielu remontów trzyma się w tej chwili dobrze.
   W kolejnym poście będę starał się pokazać więcej piękna architektury tego magnackiego zabytku.



   A teraz coś jeszcze z epoki renesansu :

jeśli po nocy jest dzień,
po średniowieczu był renesans,
to co będzie jutro ?


są takie dni kiedy człowiek, każdy człowiek
przeżywa średniowiecze ciała,
a renesans duszy.


antyk czy renesans, ja ciągle pytam :
gdzieśkolwiek jest, jeśliś jest ?